Mineralen en water. Wat heeft het met elkaar te maken?

Opgeloste stoffen en mineralen in drinkwater

Als je een glas kraanwater inschenkt denk je waarschijnlijk vooral aan schoon en veilig drinkwater. Toch bestaat drinkwater uit meer dan alleen H₂O. Van nature bevat het verschillende opgeloste mineralen zoals calcium, magnesium, natrium en spoorelementen. Daarnaast kunnen er kleine hoeveelheden andere stoffen in voorkomen zoals resten van bestrijdingsmiddelen, geneesmiddelen of industriële stoffen zoals Genx, PFAS en microplastics. In Nederland zijn deze concentraties normaal gesproken laag en moeten ze voldoen aan strenge wettelijke normen.

Dat roept regelmatig vragen op. Is kraanwater eigenlijk een belangrijke bron van mineralen? En heeft het zin om drinkwater thuis extra te filteren met bijvoorbeeld een koolstoffilter of een osmose-installatie? Om die vragen te beantwoorden is het goed om eerst te kijken welke stoffen van nature in drinkwater voorkomen en welke rol ze spelen.

Waarom zitten er mineralen in drinkwater?

Regenwater bevat van zichzelf maar weinig mineralen. Pas wanneer het als rivier door het land stroomt of door de bodem zakt neemt het langzaam stoffen op uit zand, klei, kalksteen en andere gesteenten. Daardoor krijgt het water een natuurlijke samenstelling die per gebied verschilt.

Dit verklaart waarom de hardheid van drinkwater in Nederland niet overal hetzelfde is. In regio's met veel kalk in de bodem bevat het water meestal meer calcium en magnesium dan in gebieden waar het grondwater vooral door zandlagen stroomt. Deze mineralen worden dus niet toegevoegd om het water gezonder te maken. Ze komen er vanzelf in terecht tijdens de natuurlijke reis van het water.

De samen van het water bepaalt onder andere de smaak, de hardheid en de elektrische geleidbaarheid van het water.

Drinkwater is geen belangrijke bron van mineralen

Soms wordt gezegd dat osmosewater of ander water met weinig opgeloste stoffen niet wenselijk is omdat het nauwelijks mineralen bevat. In de praktijk ligt dat genuanceerder. Hoewel bepaalde stoffen in het water belangrijk zijn voor het lichaam levert drinkwater maar een heel klein deel van de dagelijkse behoefte en moet je deze mineralen juist uit voeding halen. Als je drinkwater heel zuiver is en dus geen mineralen bevat dan is dat zeker geen probleem voor je mineraal inname. Wat wel belangrijk is, is gevarieerd eten.

Vrijwel alle voedingsrichtlijnen gaan ervan uit dat we onze mineralen vooral uit voeding halen. Zuivel, groenten, fruit, peulvruchten, noten en volkorenproducten bevatten veel calcium, magnesium en andere essentiële mineralen.

Waarom kiezen mensen voor extra waterzuivering?

Nederland heeft drinkwater van hoge kwaliteit. Drinkwaterbedrijven controleren het water voortdurend en moeten voldoen aan uitgebreide wettelijke kwaliteitseisen. Toch kiezen veel huishoudens ervoor om het water thuis extra te filteren. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn.

Sommigen willen de hoeveelheid kalk verminderen om huishoudelijke apparaten te beschermen en kiezen voor een waterontharder. Anderen willen juist verontreinigingen uit het water halen zoals resten van bestrijdingsmiddelen, PFAS, medicijnresten en microplastics. Deze stoffen, voor zover ze worden gemeten en gereguleerd, moeten in ons leidingwater binnen de wettelijke normen blijven. Toch kiezen mensen er voor een extra veiligheidsmarge in te bouwen of willen ze hun blootstelling aan deze ongewenste vervuilingen zo veel mogelijk beperken.

Hoe effectief een filter is hangt af van het type filtersysteem. Niet ieder filter verwijdert dezelfde stoffen. Veel filters hebben zelfs moeite om juist deze verontreinigingen uit het water te halen. De geen voor wie het verwijderen van deze verontreinigingen belangrijk is, zijn dan ook het meest gebaad bij een osmoseapparaat. Een osmoseapparaat verwijderd alle verontreinigingen en richt zich niet op een stof of verontreiniging.

Welke stoffen kunnen in drinkwater voorkomen?

Naast natuurlijke mineralen kunnen in drinkwater ook andere stoffen aanwezig zijn, zoals:

● resten van bestrijdingsmiddelen.
● geneesmiddelen die via afvalwater in het oppervlakte water terechtkomen.
● PFAS en andere zogenoemde forever chemicals.
● Microplastics.
● natuurlijke organische stoffen.
● zware metalen (Ook uit oude leidingen).

Drinkwaterbedrijven verwijderen een groot deel van deze stoffen tijdens de zuivering en controleren voortdurend of het water aan alle wettelijke eisen voldoet. Tegelijkertijd hoeven ze niet alles er uit te halen zolang het maar aan de wettelijke normen voldoet.

Hoe werken waterfilters?

Niet elk waterfilter doet hetzelfde. Het meest eenvoudige en meest voorkomende is een actief koolfilter. Deze zijn er in vele vormen al dan niet met nog een extra filterstap en verwijderen vooral chloor, geur- en smaakstoffen en een deel van de organische verontreinigingen. Veel mineralen, maar ook helaas veel verontreinigen, blijven echter in het water aanwezig.

Een omgekeerde-osmose-installatie werkt anders. Met omgekeerde osmose wordt water onder hoge druk door een zeer fijn membraan geperst dat vrijwel alle opgeloste stoffen tegenhoudt. Je krijgt zo zeer zuiver water waarbij de eerder genoemde verontreinigen zeer efficiënt gefilterd zijn.

Elk osmosesysteem kan eenvoudig worden uitgebreid met een mineraalfilter welke weer mineralen toegevoegd aan het water. Dat gebeurt vooral om de smaak van het water verder te verbeteren en niet omdat je lichaam afhankelijk is van deze mineralen.

Wat doet volledig gezuiverd water met mineralen?

Soms wordt beweerd dat water met weinig opgeloste stoffen, mineralen uit het lichaam zou "trekken". Voor gezonde mensen is daar bij normale consumptie weinig wetenschappelijk bewijs voor. Het lichaam regelt zelf de opname en uitscheiding van mineralen via onder andere de darmen en de nieren. Daarbij speelt de totale voeding een veel grotere rol dan de samenstelling van het drinkwater. Wanneer je liever zowel goed gezuiverd water wilt hebben en ook mineralen in je water, dan kan elk osmosesyteem eenvoudig met een filter welke weer mineralen toevoegd aan je water worden uitgebreid.

Wie gevarieerd eet haalt echter vrijwel alle benodigde mineralen uit voeding. Daarom heeft de keuze tussen kraanwater en goed gezuiverd water slechts een minimale invloed op de totale mineraalinname. Wel heeft de keuze tussen kraanwater en goed gezuiverd water een grote invloed op de ongewenste stoffen welke in het water zitten.

Samenvattend

Drinkwater bevat van nature verschillende mineralen die het onderweg en door de bodem opneemt uit gesteenten en grondlagen. Deze mineralen bepalen onder andere de smaak en hardheid van het water maar leveren slechts een beperkte bijdrage aan de dagelijkse behoefte aan calcium, magnesium en andere mineralen. Mineralen hoeven voor je mineraalinname dus niet in water te zitten. Een gevarieerd voedingspatroon blijft daarvoor veruit de belangrijkste bron.

Nederland beschikt over drinkwater van uitstekende kwaliteit dat aan strenge wettelijke eisen voldoet. Toch kiezen mensen ervoor hun water aanvullend te filteren met een osmose apparaat om ongewenste stoffen uit het water te halen die aanwezig zijn in concentraties die onder de wettelijke norm zitten welke door drinkwaterbedrijven worden gehanteerd.